Psychotraumatologia to dziedzina psychologii i psychoterapii, zajmująca się badaniem, rozpoznawaniem i leczeniem skutków traumy psychicznej.
Co to jest psychotraumatologia?
Psychotraumatologia jest dziedziną psychologii. Zajmuje się ona badaniem zjawisk oraz mechanizmów występujących po doświadczeniu sytuacji zagrażających życiu lub zdrowiu. Bada wpływ tych wydarzeń na funkcjonowanie mózgu, pojawiające się emocje oraz zachowania. Na podstawie tej wiedzy możliwe jest opracowywanie skutecznych metod wsparcia oraz terapii dla osób traumatycznych przeżyciach.
Różnica między stresem a traumą
Stres jest reakcją organizmu na zewnętrzne bodźce, które wymagają szybkiej adaptacji do aktualnych warunków. Zazwyczaj kojarzony jest z nieprzyjemnym stanem, powodującym fizyczny i psychiczny dyskomfort, w którym nasz organizm zaczyna produkować tzw. hormony stresu (adrenalina, noradrenalina, kortyzol). Ich rolą jest mobilizacja wszystkich układów, aby poradzić sobie z trudną sytuacją. Problem pojawia się wówczas, gdy ich wysoki poziom utrzymuje się przez dłuższy czas i zakłóca poprawne funkcjonowanie organizmu. Warto pamiętać, że źródłem stresu mogą być zarówno pozytywne jak i negatywne wydarzenia z naszego życia np. ślub, przeprowadzka, zmiana pracy, narodziny dziecka, rozwód, trudny projekt w pracy.
Trauma jest zaś ekstremalnym stresorem, który przewyższa nasze normalne możliwości radzenia sobie w sytuacjach trudnych. Kryterium doświadczenia traumatycznego spełnia osoba, która zetknęła się ze śmiercią, groźbą śmierci, różnymi zagrożeniami obrażeń ciała lub wystąpieniem takiego obrażenia, doświadczyła nadużycia seksualnego lub była zagrożona takim nadużyciem. Wydarzenie traumatyczne mogło dotyczyć jej bezpośrednio, ale także mogła być jego świadkiem albo to doświadczenie dotknęło kogoś z jej bliskich.
Kogo dotyczy trauma psychiczna?
Trauma psychiczna może dotknąć każdego – dzieci, dorosłych i osoby starsze. Najczęściej są to osoby, które:
- Doświadczyły przemocy fizycznej lub psychicznej – może to prowadzić do głębokich śladów w psychice i wpływać na relacje oraz poczucie bezpieczeństwa.
- Przeżyły wypadki, katastrofy naturalne lub sytuacje wojenne – nagłe wydarzenia pozostawiają trwałe wspomnienia i poczucie zagrożenia.
- Były świadkami traumatycznych wydarzeń – nawet obserwacja przemocy czy śmierci może wywołać silne reakcje stresowe.
- Doświadczyły zaniedbania emocjonalnego w dzieciństwie – brak wsparcia w młodym wieku skutkuje trudnościami w regulacji emocji i budowaniu więzi.
Czynniki ryzyka
Nie każdy, kto doświadcza trudnych wydarzeń, rozwija traumę. Ryzyko wzrasta przy braku wsparcia społecznego, wcześniejszych traumach czy predyspozycjach genetycznych. Znajomość tych czynników pozwala lepiej zaplanować profilaktykę i wsparcie terapeutyczne.
Objawy traumy – psychiczne i fizyczne
Objawy psychiczne: smutek, złość, lęk, depresja, koszmary senne, flashbacki, poczucie winy. Mogą one zaburzać codzienne funkcjonowanie i relacje z innymi.
Objawy fizyczne: bóle głowy, problemy ze snem, napięcie mięśni, problemy trawienne. Ciało reaguje na traumę podobnie jak umysł, a chroniczne napięcie często wymaga specjalistycznego wsparcia.
Kiedy szukać pomocy?
Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż kilka tygodni, nasilają się lub utrudniają funkcjonowanie, warto zgłosić się do psychotraumatologa lub psychoterapeuty. Wczesna interwencja znacząco zwiększa szansę na odzyskanie równowagi psychicznej. Co ważne w przypadku wielu traum unikanie jest czynnikiem podtrzymującym objawy.
Nie musisz dźwigać wszystkiego sam(a)
Umów się na konsultację z psychoterapeutą, aby rozpocząć proces leczenia traumy i odzyskać kontrolę nad swoim życiem.